Πώς μπορούμε να ξεπερνάμε τα λάθη μας με εποικοδομητικό συλλογισμό και όχι σκληρή αυτοκριτική;
Από μικρά παιδιά έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε το λάθος ως πρόβλημα, ως ένα εμπόδιο ακόμα και για την ίδια τη διαδικασίας της μάθησης. Ως ενήλικες πολλές φορές αγωνιούμε μην τυχόν και κάνουμε λάθος και ντρεπόμαστε για τα λάθη μας. Και παρότι αυτό είναι φυσιολογικό (όλοι συμφωνούμε με τη ρήση του Μενάνδρου “Το δις εξαμαρτείν τ’ αυτόν ουκ ανδρός σοφού”), όλοι έχουμε μάθει μέσα από λάθη του παρελθόντος, ανακαλύπτοντας καινούριες δεξιότητες και γνώσεις.
Σύμφωνα με τον Eduardo Briceño, συνιδρυτή και CEO της καινοτόμου εταιρίας στον τομέα της εκπαίδευσης Mindsetworks, τα λάθη μας μπορούν να ενταχθούν σε 4 κατηγορίες, κάθε μια από τις οποίες μπορεί να μας βοηθήσει να μάθουμε με διαφορετικό τρόπο:
- Λάθη απροσεξίας
Όλοι κάνουμε λάθη απροσεξίας, γιατί όλοι είμαστε ανθρώπινα όντα. Κι όμως τα επιπόλαια λάθη είναι που μας δημιουργούν εκνευρισμό, παρότι συνήθως οι επιπτώσεις τους είναι μικρές, καθώς είναι αυτά που κάνουμε σε μια γνώριμη διαδικασία. Όταν γίνονται συχνά υποδεικνύουν έλλειψη συγκέντρωσης, η οποία μπορεί να οφείλεται σε κούραση, στο περιβάλλον που δουλεύουμε, στο timing, ή στην προσπάθεια να διεκπεραιώσουμε πολλές διαδικασίες ταυτόχρονα.
- Λάθη διεύρυνσης των ορίων
Ο Αινστάιν έλεγε ότι “Όποιος δεν έκανε ποτέ λάθος, δεν δοκίμασε ποτέ κάτι καινούργιο”. Αυτά ακριβώς είναι τα λάθη αυτής της κατηγορίας: είναι αυτά που κάνουμε όταν κάνουμε κάτι πέραν των δυνατοτήτων μας. Είναι τα πιο εποικοδομητικά λάθη και αυτά που μας συγχωρούνται ευκολότερα, λόγω της απειρίας.
Αν, όμως, κάνουμε συνεχώς τέτοια λάθη, τότε ίσως να θέτουμε υπερβολικά δύσκολες προκλήσεις στους εαυτούς μας ή προσεγγίζουμε τη διαδικασία με λάθος τρόπο.
- Λάθη λόγω άγνοιας
Πολλές φορές συμβαίνει με την ολοκλήρωση μιας δράσης να ανακαλύπτουμε ότι ήταν λάθος, καθώς δεν γνωρίζαμε κάποια σημαντική παράμετρο. Αυτά είναι λάθη που δεν εξαρτώνται από εμάς, αλλά είναι σημαντικό να αναλογιστούμε το κατά πόσο θα μπορούσαμε να δράσουμε διαφορετικά, ώστε να το αποφύγουμε.
- Λάθη με υψηλό τίμημα
Υπάρχουν κάποια λάθη που μπορούν να μας κοστίσουν τη δουλειά μας, την εισαγωγή μας στο πανεπιστήμιο ή ακόμα και έναν τραυματισμό. Μπορεί και να υπάγονται και σε κάποια από τις προηγούμενες κατηγορίες, αλλά ένα είναι σίγουρο: είναι μη αναστρέψιμα και το τίμημα τους είναι υψηλό. Τι μπορούμε να κάνουμε σε αυτή την περίπτωση;
Να μελετήσουμε όλη τη διαδικασία που είχε ως αποτέλεσμα αυτό το λάθος:
- Τι κάναμε λάθος;
- Πώς θα μπορούσαμε να το διορθώσουμε;
- Ποια διαδικασία θα μπορούσαμε να αλλάξουμε;
- Πώς θα αποφύγουμε να το ξανακάνουμε στο μέλλον;
Σε κάθε περίπτωση, ο εποικοδομητικός συλλογισμός και όχι η σκληρή αυτοκριτική είναι που φέρνει την προσωπική πρόοδο!
